Warsztat plecionkarski

43360/MEK Warsztat plecionkarski do wyrobu koszałek, Mystkowice Małe, pow. Łowicz, 1962 r., szer. 90 cm, wys. 125 cm;
43458/MEK Mata – materiał na torebkę dla dziecka, Jan Gałaj, 1972 r., dł. 47 cm, szer. 32 cm

Mystkowice Małe (dawniej Myszkowice) były wsią znaną w okresie międzywojennym z wyrobu koszałek czyli prostokątnych, dwuusznych toreb, czasem zamykanych, zabieranych na zakupy do miasta, wykonanych z długich liści pałki wodnej zwanej inaczej rogożyną. Roślina ta występująca na brzegach jezior i stawów, miała od dawna szerokie zastosowanie m.in. w medycynie i meblarstwie, z jej jadalnych łodyg wykonywano nawet papier.

Praca na warsztacie polegała na przeplataniu pod kątem prostym liści rogożyny i sznurka podobnie jak na warsztacie tkackim, z tym że bez użycia czółenka i wykonywania węzłów. Osnowę stanowiła tu rogożyna a wątek – nici lub sznurek (technika krzyżowa lub sznurkowo-krzyżowa). Po wykonaniu odpowiedniego splotu (zależnego od wielkości torby) powstawała mata – półprodukt, której boki po zdjęciu z ramy były zszywane.

Obiekt należy do starszego typu warsztatu pionowego. W ramie znajduje się poprzeczna ruchoma listwa z otworami do przeciągania  przez nie liści rogożyny lub sznurka oraz wbite po obu stronach ramy gwoździe na których mocowano sznurki wątku. Pomocniczą rolę pełniły tutaj dwa pręty w kształcie haka. Pręty wkładane w otwory ramy umożliwiały oparcie poziomej beleczki, na której później zawieszano osnowę.

Przedstawione na fotografii jako wątek i osnowa sznurki służą do aranżacji procesu wyrobu plecionki.

Na tym warsztacie pracował Jan Gałaj z Mystkowic, który w 1972 roku przekazał naszemu Muzeum oprócz warsztatu również 12 przez siebie wykonanych koszałek, różniących się wielkością i kształtem (dno owalne i prostokątne). Jego darem jest również prezentowana mata.

Poza ośrodkiem łowickim koszałki wykonywano w tym czasie również w województwie lubelskim.