Pojemnik pasterski

Pojemnik pasterski, Gorczyca , pow. augustowski, woj. podlaskie, kora brzozowa, sznurek bawełniany, wys. 28 cm,

szer. 24 cm
52650/MEK

Na północny wschód od Augustowa, na terenie Puszczy Augustowskiej, leży licząca 180 mieszkańców wieś Gorczyca. Znajduje się tutaj śluza zabytkowego kanału wybudowanego w 1828 roku. Puszczę zamieszkiwali myśliwi i zbieracze i to oni prawdopodobnie pozostawili po sobie naczynie zwane pojemnikiem(1) albo torbą. Nazwa pojemnik odpowiada dawnej nazwie kozub, kozubek, związanej z naczyniem na leśne jagody(2)  zaś nazwa torba odpowiada nazwie kobiałka z racji konstrukcji wykonania i łączy się ogólnie z transportem żywności.

Kobiałki były wykonywane techniką plecionkarską (taśmowo-krzyżową),od góry zamykane wiekiem. Powszechnie używano ich na dawnych Kresach Wschodnich. Nasz pojemnik jest nawiązaniem do tego typu torby ale różni się zasadniczo wykonaniem. Kłodnicki pisze: „w miejscu gdzie boki naczynia zachodziły na siebie  robiono nacięcia i przetykano kijkiem lub zszywano ścianki łykiem”. Pokazany pojemnik jest jednak solidniej wykonany bowiem  zastosowano tutaj technikę szycia tzw. ściegiem rymarskim „za igłą” i „na okrętkę” – terminami znanymi krawcowym i rzemieślnikom wykonującym uprzęże końskie. Charakterystycznym w pokrywie –wieku tego naczynia jest wykonany szwem tego rodzaju motyw zygzaka. Pojemnik był noszony na ramieniu za pomocą grubego sznura przewleczonego przez otwory w górnej części naczynia.

Pojemnik ten jest wyjątkowy i stanowi najlepiej technicznie rozwiniętą formę wśród innych pojemników z kory jakie posiada Muzeum Etnograficzne.

(1) Kłodnicki Z., Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego T. 4  Wrocław 1997
  
(2) Kozłowski W., Słownik leśny, bartny, bursztyniarski i orylski, „Sylwan” 1845
 

Oprac. Piotr Worytkiewicz