Wnętrze izby krakowskiej

Nr inwentarza: II/5598/rys
 

Przedstawienie malarskie, wykonane w technice gwaszu na ciemnobrązowej tekturze o wymiarach 34x24,4 cm, przez Włodzimierza Tetmajera w 1899 r. Jak informuje dopisek na rewersie obrazka „umieszczone na wystawie Tow. »Polska Sztuka Stosowana« w Krakowie, 1902 r.” Tematem gwaszu jest nie tyle wnętrze izby, co reprezentacyjna jej ściana na wprost wejścia, z rzędem dużych obrazów religijnych, wśród których można rozpoznać wizerunki Chrystusa Zmartwychwstałego, Matki Boskiej Częstochowskiej, Matki Boskiej Ostrobramskiej, Matki Boskiej Kalwaryjskiej, św. Floriana. Pod obrazami ozdobnie profilowana listwa zapuszczona na zielono. Poniżej rozmieszczone są drobne obrazki prostokątnego lub owalnego kształtu, otoczone zdobieniami malarskimi, wykonanymi odręcznie na bielonej ścianie o niebieskawym odcieniu. Pod ścianą dwie przyścienne ławy z profilowanymi oparciami, rozdzielone centralnie stojącą skrzynią wianną, rozpoznawaną po sposobie jej malowania jako wykonaną w ośrodku stolarskim w Skawinie.

Obrazek na podkładzie ołówkowego rysunku, malowany lekko, wrażeniowo, z niektórymi elementami zaledwie zaznaczonymi barwną plamą. Jego autor, Włodzimierz Tetmajer (1861-1923) młodopolski malarz, po studiach Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, w Wiedniu, Monachium, Paryżu i pracowni Jana Matejki, ożenił się z Anną Mikołajczykówną, córką wiejskiego gospodarza z Bronowic Małych pod Krakowem, w których też osiadł na stałe. Otaczający świat podkrakowskiej wsi, z jej obrzędami i życiem codziennym, stał się tematem licznych obrazów artysty jak choćby Żniwa, Zaloty, Zrękowiny, Wesele, Tańce w karczmie, Przed karczmą, Procesja, Różaniec, Świecone, inne. Był też autorem polichromii ściennych w licznych kościołach, projektantem witraży, scenografii, ilustracji książkowych. W tych różnorodnych realizacjach przetwarzał na wyraz plastyczny swe fascynacje barwnym, podkrakowskim folklorem.

Malarz należał do kilku stowarzyszeń artystycznych. Był współtwórcą powstałego w 1901 r. Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana, powołanego do rozwijania rodzimego rzemiosła i wytwórczości ludowej. Zapewne na niwie działalności tego Towarzystwa artysta zetknął się z Sewerynem Udzielą, nauczycielem, inspektorem szkół ludowych z rejonu krakowskiego, właścicielem pokaźnej kolekcji etnograficznej, późniejszym współzałożycielem Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Towarzystwo zorganizowało w Muzeum Narodowym w Sukiennicach, w dniach od 28.01 do 17. 03. 1902 r. swoją pierwszą wystawę, na której pokazano nie tylko oryginalne obiekty z zakresu rzemiosła i sztuki ludowej, ale też ich współczesne adaptacje w formie projektów sprzętów i architektury w rodzącym się stylu zakopiańskim oraz przykłady dawnego rzemiosła artystycznego. Gwasz przedstawiający fragment izby krakowskiej był prezentowany na tej wystawie, która cieszyła się wielkim zainteresowaniem krakowian. Być może wielu zwiedzających po raz pierwszy miało możność obejrzeć rękodzieło ludowe w całym jego bogactwie i różnorodności. Włodzimierz Tetmajer swymi darami wsparł Muzeum Etnograficzne w początkach jego istnienia.

oprac. Alicja Małeta