Lalka - Wieśniak spod Sandomierza

2773/ MEK, dar Cecylii Śniegockiej z 1920 r.wys. 80 cm.

Przedstawiona na zdjęciu lalka ubrana została w sukmanę z szarego sukna, ozdobioną czarnym ściegiem oraz czarnymi guzikami, na jej wierzch sukmany jest szeroki pas skórzany. Spodnia część stroju  lalki składa się  z koszuli z kołnierzykiem ze zgrzebnego płótna przewiązanej czerwoną wstążką oraz grubych płóciennych spodni. Na nogach ma buty z cholewami,  na szyi zawieszony różaniec oraz szkaplerz. Twarz lalki jest rzeźbiona, pomalowana ręcznie farbami, z doklejonymi naturalnymi włosami i wąsami.
Strój podług oryginalnego kroju i materiału wykonała wieśniaczka z okolic Sandomierza.

Przedstawiona na zdjęciu duża i ciężka lalka wyciosana z drewna to w rzeczywistości model. Tego typu lalki tworzone były w Polsce już u końca XIX wieku, kiedy wśród ludności wiejskiej, coraz powszechniej zaczęto nosić ubiory wzorowane na odzieży kosmopolitycznej. Na organizowanych w tym czasie wystawach przemysłowo- rolniczych i etnograficznych
lalki- modele cieszyły się dużą popularnością. Dla rozwijającego się muzealnictwa etnograficznego były z kolei znakomitym sposobem zachowania stroju, jego dokumentacji, łatwymi do eksponowania oraz przechowywania.

Wieśniak spod Sandomierza  to jedna z dziesięciu lalek podarowana w 1920 r. przez Cecylię Śniegocką Muzeum Etnograficznemu w Krakowie. Cecylia Śniegocka (1862- 1934) była założycielką oraz organizatorką Towarzystwa Tajnego Nauczania w Warszawie oraz członkinią Polskiego  Towarzystwa Krajoznawczego, dzięki któremu sama zaangażowała się w  akcję gromadzenia zbiorów oraz organizację wystaw etnograficznych. Początkowo zebrana przez nią kolekcja miała trafić do Muzeum Narodowego „w zamiarze wzbogacenia zbiorów na Wawelu”-  jak  napisała w liście do Seweryna Udzieli.  Z decyzji swej się jednak wycofała przekazując swe dary Muzeum Etnograficznemu, mieszącemu się wówczas na Wawelu.
W kolekcji ofiarowanej przez Cecylię Śniegocką liczącej blisko trzysta przedmiotów, oprócz lalek- modeli przybranych  w stroje krakowskie, sandomierskie, mazowieckie i częstochowskie, znalazły się stroje ludowe polskie, ruskie i litewskie, próbka tkanin i haftów, korale szklane, podkładki pod włosy oraz pająki ze słomy.

oprac. Karolina Kolanowska