Bogini ryżu

Rzeźba w drewnie palmowym; wysokość 31 cm, Indonezja, Bali, koniec XX wieku.
80347/MEK

Figurka przedstawia klęczącą boginię ryżu - Dewi Sri z lotosem i kłosem ryżu w rękach. Wyrzeźbiona została w drewnie palmowym klapa - ciemnobrązowym w czarne pasma. Klęcząca na prawym kolanie bogini ma wyraźnie wydłużoną sylwetkę i dokładnie zaznaczone szczegóły stroju i ozdób. Ubrana jest w marszczoną spódnicę-sarong, przytrzymywany bardzo ozdobnym pasem z przywieszkami oraz króciutką bluzkę - kabaję. Na przegubach rąk i ramionach ma bransoletki, na szyi bardzo ozdobny naszyjnik, w uszach – koliste kolczyki. Bogini ma na głowie bardzo bogaty przystrój – diadem i ozdobną dwupiętrową boską koronę, kształtem przypominającą pagodę. Spod tej charakterystycznej korony wystają długie, niemal do pięt sięgające włosy. Bogini Dewi Sri w dłoniach złożonych w geście ofiarowania trzyma lotos oraz kłosy ryżu opadające aż do kolan.

Dewi Sri wywodzi się od indyjskiej bogini Śri Dewi, bogini dobrobytu i urodzaju. Według jednej z balijskich legend jest to wnuczka boga Wisznu. Na Bali, a także zachodniej Jawie to powszechnie czczona bogini ryżu, jego uosobienie. Jako bogini żyzności i urodzaju jest jednym z najważniejszych bóstw – strażników. Chroni ryżowe pola i stoi na straży ryżowych spichlerzy. Według wierzeń Balijczyków, to dzięki niej ryż może rodzić się kilka razy w roku. Stąd też jest uwielbiana i czczona przez wszystkich jak żadne inne balijskie bóstwo. Buduje się jej małe świątyńki na polach ryżowych i składa ofiary. Jako bóstwo obfitości i dobrobytu ma swoje stałe miejsce w domowym ołtarzyku każdego balijskiego domu. Jej wyobrażenia spotyka się w różnych formach, jako rzeźbione figurki w drewnie, kamieniu, a także dekoracje na liściu palmowym. Często przedstawiana jest w formie klęczącej, a w dłoniach trzyma lotos – symbol czystości i odrodzenia. Jej sylwetka jest wyraźnie wydłużona. Taki styl impresjonistycznego rzeźbienia, z wydłużonymi sylwetkami rozpoczął się na Bali w latach 30. XX wieku pod wpływem Miguela Covarrubiasa, meksykańskiego artysty (1904-1957), który przebywał na Bali dwukrotnie: w 1930 i 1933 roku.

Oprac. Eleonora Tenerowicz