Ikona "Trzy Krzyże" - obiekt tygodnia: sierpień/2

10544/MEK - ikona domowa „Trzy krzyże”, drewno bukowe, rytowane, wym. 28 x 64 cm, twórca nieznany, Huculszczyzna (Ukraina), XVIII wiek.


Unikalnym eksponatem w kolekcji Muzeum Etnograficznego w Krakowie jest przedmiot, który zasługuje na miano huculskiej „praikony”. Jest to rodzaj płaskorzeźbionego obrazu, datowanego na XVIII wiek, wykonanego w bukowej desce, a przedstawiającego trzy stylizowane krzyże.  Widnieją na nim także znaki w kształcie kręgów i promieni, nawiązujące do pogańskich symboli solarnych i kosmicznych.

Zdaniem Włodzimierza Szuchiewicza (1849-1915), badacza kultury ludowej Huculszczyzny na Ukrainie, takie obrazy stanowiły wyraz dawnego gustu Hucułów i długo były jedynym elementem zdobniczym tzw. świętego kąta prawaczky, czyli izby usytuowanej na prawo od sieni. Wizerunki na nich zawarte są reliktami tradycji przedchrześcijańskiej wśród górali zamieszkujących Karpaty Wschodnie. Te skromnie wyglądające obrazy nie tylko spełniały rolę kultową: wierzono, że obecność umieszczonych na nich tajemniczych symboli zapewnia domownikom ochronę przed złem. Pod koniec XIX wieku owe rzeźbione „praikony” były już rzadkością. Ich miejsce coraz częściej zajmowały obrazy malowane na szkle.

Eksponat z kolekcji MEK jest prawdopodobnie jedynym tego rodzaju zachowanym w zbiorach polskich i jednym z zaledwie kilkunastu zachowanych w zbiorach muzeów ukraińskich. Ikona została pozyskana do naszej kolekcji w roku 1939 jako przekaz z Muzeum Narodowego w Krakowie.

Gdyby ktoś z Państwa posiadał wiedzę o innych tego typu ikonach, będziemy wdzięczni za podzielenie się informacjami. Pocztę elektroniczną w tej sprawie lub komentarze i pytania prosimy kierować do . 
Powrót do archiwum obiektów