Spódnica drukowana - obiekt tygodnia: maj/3

4672/MEK – spódnica; Czarna k. Ustrzyk Górnych, pow. bieszczadzki; gr. etn. Bojkowie; zakup w 1930 r.; spódnica uszyta ręcznie z czterech szerokości płótna lnianego domowej roboty, ręcznie drukowanego; dł. spódnicy 74 cm, szer. oszewki 14 cm, obwód spódnicy 276 cm.

Spódnica jest przykładem ludowego, ręcznego druku na płótnie wykonanego techniką bezpośrednią. Technika ta polega na odbiciu wzoru deską drukarską pokrytą farbą pokostową. Ten sposób zdobienia płócien, używanych głównie na kobiece spódnice, był rozpowszechniony w drugiej połowie XIX i na początku XX  wieku, na terenach wschodniej Polski: w południowej części Lubelszczyzny, w Biłgorajskim, Hrubieszowskim, Tomaszowskim a także na zachodniej Bojkowszczyźnie.

Drukarzami płócien byli głównie Żydzi. Drukarnie działały zazwyczaj w miasteczkach, rzadziej na wsiach. Stosunkowo prosta technika druku sprawiała, że wykonywano go także w systemie domokrążnym.

Na Bojkowszczyźnie drukowane ręcznie spódnice nazywano „wybijankami”. Jeszcze w okresie międzywojennym były one dość rozpowszechnione w części dawnego powiatu leskiego, w okolicach Lutowisk.  Prezentowana spódnica pochodzi ze wsi Czarna, gdzie, podobnie jak w pobliskich Lutowiskach, istniała drukarnia płócien. Wraz z drukarnią w Ustrzykach Dolnych tworzyły one z zasadzie jeden duży ośrodek tego rzemiosła na zachodniej Bojkowszczyźnie. W powiecie leskim drukowaniem płócien zajmowała się żydowska rodzina Druckerów, utrzymująca się z tego zajęcia od trzech pokoleń. Ostatni z rodziny Leib Drucker prowadził drukarnię w Lutowiskach jeszcze w latach 30.XX w.

Ostateczny upadek tego rzemiosła, po 1914 roku coraz bardziej zanikającego, nastąpił w czasie II wojny światowej wraz z eksterminacją Żydów. Po 1944 r. tereny zachodniej Bojkowszczyzny zostały włączone do ZSRR, a w 1951 r. wróciły do Polski w wyniku przeprowadzonej korekty granicy. Ludność bojkowską wysiedlono na Ukrainę.

W zbiorach MEK są też pochodzące z tego samego zakupu w Czarnej, dwie inne drukowane spódnice, drukowane płótna oraz deski i narzędzia drukarskie.

Napisz do nas!