Folownia do wyrobu sit lipiec/sierpien

24577/MEK  Folownia – urządzenie  do wyrobu sit, Bukowa koło Biłgoraja, województwo lubelskie; drewno, wykonał około 1880 roku Jan Małysz z Bukowa; wysokość 86 cm, wymiary blatu 76 x 46 x 21 cm

Urządzenie mechaniczne zwane folownią należało do charakterystycznych narzędzi w warsztacie łubiarza wykonującego pasy kory drzewa, tak zwane łuby. Była to grupa specjalistów wyłoniona z cechu sitarzy, których zadaniem była oprawa sit. Łubiarze z Bukowa  używali tego urządzenia jeszcze około 1950 roku.
Zasadniczymi elementami, z których składała się folownia, były trzy ruchome wałki z twardego drzewa umocowane w bocznych listwach. Do obracania wałków służyły dwie korby. Istotną częścią folowni stanowił blat – stół wsparty na czterech nogach. Folowanie polegało na włożeniu wystruganego świeżego łubu między wałki folowni i kilkakrotnym przekręceniu go za pomocą pokręteł korbowych. Następnie łuby pozostawiano do przeschnięcia  i jeszcze raz folowano. Narzędzie było obsługiwane przez dwóch ludzi.
Według  informacji terenowej, jest to bardzo rzadki okaz – używany do około 1930 roku. Autor artykułu Sitarstwo biłgorajskie  stwierdzał, że urządzenie to występowało ze szczególnym nasileniem we wsi Bukowa i jej najbliższych okolicach, lecz służyło jako prymitywna tokarenka do toczenia wrzecion.
Notatka na temat produkcji łubów na folowni z Bukowa pióra prof. Romana Reinfussa znajduje się w Dziale Dokumentacji Kultury Ludowej i Historii MEK. Rysunek wykonała Małgorzata Szuster podczas Obozu Naukowego w Urzędowie w sierpniu 1958 roku.
 

Napisz do nas!

Galeria: