Skarbczyk

48166/MEK  - Naczynie-skarbczyk, Afganistan, Kabul XIX/XX w.
 
Naczynie to jest przykładem tradycyjnego afgańskiego rzemiosła artystycznego. Jego wykonawcy, jako przedstawiciele społeczeństwa muzułmańskiego, nie mieli możliwości wyrażania kształtów w rzeźbie figuralnej. To ograniczenie spowodowało ich szczególne przejawy w przedmiotach codziennego użytku, sprzętach aż po formy architektoniczne. Zastosowanie ostrołuków z liniami płynnymi dało w efekcie wysmakowane kształty dzbanków na wodę oraz naczyń różnego przeznaczenia.

Jednym z przykładów dużego artyzmu wykonania jest prezentowane naczynie-skarbczyk z miedzi pobielanej cyną. To duże naczynie o niskim pękatym brzuścu, szerokiej szyjce i przymocowanej półkulistej przykrywce z kabłąkowatym uchwytem zdobione jest rytym ornamentem geometryczno-roślinnym. Podstawą tych zdobień jest stosowanie się do zasady symetrii i harmonii, bo Koran - najważniejszy wskaźnik postępowania w świecie islamu, jest również pełen symetrii i harmonii.
Naczynie wykonane jest z wielką dbałością o wygląd i piękno, co wg wierzeń ma prowadzić ku jasności, szczęśliwości i lepszemu życiu.

Na takie podejście do wytwarzanego dzieła ogromny wpływ miały kultura i sztuka Indii, szczególnie z okresu dynastii Wielkich Mogołów oraz artystów perskich, u których kategoria piękna zajmuje bardzo wysoką pozycję. Stąd też artyści afgańscy stosując się do zasady, że piękno jest odbiciem lepszego świata i niesie szczęście, starali się wykonać swoje dzieło z największą starannością, próbując  przeobrazić, jak tylko najlepiej potrafią, elementy świata fizycznego w świat duchowy.  Drugim bardzo ważnym czynnikiem rzemieślniczego mistrzostwa wykonania jest charakter i przeznaczenie naczynia. Naczynie-skarbczyk służyło kobietom jako schowek na odzież i biżuterię, podczas wyjścia do łaźni. Stąd też wystawione było na widok publiczny i podobnie jak inne wyroby metalowe, ustawiane w widocznym miejscu w reprezentacyjnej męskiej części domu, świadczyło ono o prestiżu i bogactwie. W ornamentacji tych wyrobów bardzo często stosowano różne napisy, wśród których znajdowały się cytaty z Koranu, a także błogosławieństwa i dobre życzenia dla nabywcy. Miały one znaczenie magiczne, przynosiły szczęście i chroniły od zła. 
 

Naczynie-skarbczyk, obecnie bardzo rzadkie, straciło swoją pierwotną funkcję; już w latach 70. XX w. służyło jako podręczna kasa kupców na bazarze.