Maglownica

Maglownica MEK/28355, MEK/28354

Maglownica, inaczej zwana również wałkownicą, składa się z dwóch części: wałka oraz grubej deski z uchwytem, która ma formę karbowaną. Narzędzie powszechnie spotykane było u Słowian Północnych: na Wielorusi, Rusi, w Polsce, Czechach i na Słowacji.

W czasach, gdy gospodynie robiły pranie w pobliskich zbiornikach wodnych lub domowych baliach, tkaniny wykonane z włókien roślinnych w kontakcie z wodą i ługiem stawały się sztywne i szorstkie. Aby zaradzić niepożądanym skutkom prania wykorzystywano maglownicę, którą wygładzano podsuszoną bieliznę i płótna. Nawijano na wałek wypraną tkaninę tocząc po niej żłobkowaną częścią deski. W efekcie sztywne płótna nabierały elastyczności .
Maglownice ręczne bywały robione przez zaradnych gospodarzy lub chłopców starających się o rękę dziewczyny. Narzędzia przybierały różne formy: od najprostszych, spełniających funkcję użytkową, po formy bardziej wyszukane, dekoracyjne dla domu. Niezwykłą dbałością wykonania cechowały się maglownice zdobione przez snycerzy, sporządzane ze starannie wyszukanego surowca. Oryginalne ornamenty oparte na tradycyjnych wzorach często przybierały zindywidualizowany charakter.

Przedstawiona na pierwszym zdjęciu maglownica ręczna wykonana została z drewna dębowego w 1807 r. Zewnętrzna strona została ozdobiona motywami zoomorficznymi i roślinnymi. W górnej części maglownicy widnieją trzy symetrycznie rozmieszczone motywy kielichowatych kwiatów, środkowy odwrócony. Poniżej znajduje się herb przedstawiający koronę zwieńczoną krzyżem, którą strzegą dwa lwy. W centralnej części maglownicy przedstawiony został wazon z kwiatami wraz z wyrzeźbionym na nim monogramem SSDS. Pod nim postać jelenia. Na maglownicy widnieje data 1807 , którą okala ornament roślinny. Oryginalną częścią przyrządu jest uchwyt w kształcie konika, którego zdobią wzory trójkątnych wrębów. Charakterystyczną cechą narzędzia jest brak żłobień na spodniej części.

Druga z maglownic ręcznych, czworoboczna, ma krótki spłaszczony trzonek. Jej spodnia strona jest karbowana, natomiast wierzchnia część posiada bogate zdobienia geometryczne. Rzeźbione motywy rozet wpisanych w koło, zygzaki i półokrągłe żłobienia wyróżniają się snycerską precyzją . Gwiazda o 12 ramionach, umieszczona w centralnym punkcie maglownicy należy do rzadkich motywów zdobniczych. W tym przypadku oprócz dekoracyjnego charakteru, narzędzie ozdobione gwiazdami, mogło nieść ze sobą również funkcje magiczne „coby świciła na stronki” odpędzając złe moce.
 

Galeria: