Kaftan z akcesoriami szamańskimi

Kaftan (z akcesoriami szamańskimi?); nr inw. 19109/MEK; grupa etniczna: Nieńcy (Samojedzi), północno-zachodnia Syberia, 2 połowa XIX wieku

Kaftan wykonany z kilkunastu geometrycznych, zszytych ze sobą fragmentów skóry (pierwotnie najprawdopodobniej pokrytej włosiem). Przód z rozcięciem, wiązanym rzemieniem na wysokości pasa, tył zakończony u dołu charakterystycznym trójkątnym „ogonem”. Przednia część ozdobiona aplikacjami z tkaniny bawełnianej, na którą naszyte zostały czarne i białe paciorki szklane. Wzdłuż krawędzi rękawów, na ramionach i poniżej pasa aplikacje skórzane w kształcie zachodzących na siebie zakładek. Aplikacje–zakładki znajdujące się poniżej linii pasa, powtarzają kształt trójkątnego „ogona”, którym zakończony jest u dołu kaftan. Dolna krawędź ozdobiona resztkami brązowego futra.

Głównym zdobieniem tego unikalnego obiektu pozostają rzemienie i wiązki końskiego (?) włosia, którymi kaftan jest poprzetykany i obwieszony na wysokości ramion i poniżej pasa. Są one przeciągnięte poprzez rozcięcia, powiązane w pary, niektóre ozdobione niebieskimi paciorkami szklanymi. Ozdób tych – sądząc z liczby otworów/nacięć na powierzchni odzieży – było znacznie więcej. Pierwotnie kaftan był miejscami barwiony, o czym świadczą wyblakle fragmenty skórzanych aplikacji.

W zachowanej dokumentacji nie ma jasności co do szczegółowego pochodzenia obiektu ani funkcji, jaką pełnił. Nie wiemy kto, gdzie i w jakim czasie pozyskał go i przekazał do zbiorów, jednak z pewnością pochodzi on sprzed 1900 roku. Opisany jest jako kaftan Samojedów (Nieńców) z zachodniej Syberii, lecz pewne jego cechy (m.in. tak zwany „tunguski ogon”, czyli trójkątne zakończenie tylnej części) wskazywać mogą na pochodzenie lub wpływy ewenkijskie. Z kolei ozdoby w postaci rzemieni i wiązek włosia (a być może i niezachowanych do dziś innych akcesoriów) wskazywać mogą na rytualne zastosowanie tego typu odzieży. Być może stanowił on część ekwipunku szamana, który odgrywał ważną rolę wśród społeczności ewenkijskich pasterzy reniferów.