Diablada

63486/MEK Diablada - maska używana w tańcu diabła podczas karnawałowej procesji w Oruro; Boliwia, l. 70. XX w.

Diablada, taniec diabła, jest jednym z najważniejszych i najsłynniejszych tańców podczas karnawału w Boliwijskim Oruro - mieście położonym na płaskowyżu andyjskim. Festiwal Oruro odbywa się co roku w okresie karnawału, trwa 10 dni poprzedzających Środę Popielcową.

Diablada, taneczna procesja, zawiera w sobie zarówno elementy chrześcijańskie jak i  elementy wierzeń i obrzędów z czasów przedkolumbijskich. Przedstawia odwieczną walkę dobra ze złem opierając się na andyjskich kultach: matki-ziemi Pachamama, boga gór Huari i diabła Supay. Diablada jest także tańcem ku czci Świętej Panienki z groty w górach „Pie de Gallo” – patronki górników. W czasach konkwistadorów hiszpańskich dawne kulty zostały zabronione, stąd mieszkańcy praktykowali je pod osłoną chrześcijańskiej liturgii. Bogowie andyjscy skrywali się za chrześcijańskimi obrazami a bóstwa stawały się świętymi. Dawny festiwal Ito przekształcił się w chrześcijański rytuał świętowany 2 lutego,  a tradycyjny taniec Diablada stał się głównym tańcem Festiwalu Oruro.

Podczas ceremonii tancerze tworzą długi, kilkukilometrowy korowód taneczny, tańcząc bez przerwy 20 godzin. W tym wielkim korowodzie bierze udział od kilku do kilkunastu tysięcy tancerzy i muzykantów, ubranych w kolorowe kostiumy i maski. Tancerze przedstawiający diabła ubrani są w jasne, „kapiące od złota” kostiumy, a na głowach mają ciężkie wielobarwne maski z rogami i wyłupiastymi oczami. Obok diabłów występują również tancerze przedstawiający ich żony, które wykonują kuszący taniec, by zwabić i skusić Michała Archanioła. Ponadto w korowodzie tanecznym biorą udział członkowie lokalnych związków zawodowych, niosąc miniaturowe narzędzia pracy: kilofy czy łopaty. Tancerze ubrani są jak Inkowie, występują w maskach kondora, z symbolami słońca czy księżyca na piersiach.

Podczas procesji przedstawiane są dwie główne sztuki: zwycięstwo hiszpańskich konkwistadorów oraz triumf Michała Archanioła, który pokonał swoim płomiennym mieczem diabły i 7 grzechów głównych. Wyniki walki są ogłaszane świętej patronce górników, Virgen de Socavon. Diablada trwa aż tancerze rozdzielą się na mniejsze grupy i kontynuują taniec wokół ogromnego ogniska. Widzowie przyłączają się do procesji w dowolnym momencie i bawią się, zażywając mocnego piwa boliwijskiego oraz specjalnego napoju chicha.
Diablada to jedno z największych widowisk folklorystycznych Boliwii.

Oprac. Elżbieta Tenerowicz